Rola i znaczenie Związków Zawodowych w Niemczech

Praca w Niemczech jest coraz bardziej popularna wśród polskich obywateli. Wyjazdy do pracy w kraju za Odrą szczególnie wzmogły się w okresie po 1 maja bieżącego roku, kiedy to oficjalnie niemiecki rynek pracy został otwarty dla wszystkich obcokrajowców.

Jednak tego typu podróż powinna być poprzedzona szeregiem niezbędnych przygotowań. Jednym z nich jest zapoznanie się podstawami niemieckiego prawa pracy. Dla wszystkich zgłębiających wiedzę w tym temacie przedstawiam dzisiaj parę ważnych informacji związanych z pojęciem związków zawodowych i układów zbiorowych.

Na początek kilka ogólnych informacji. Pracując w Niemczech warto wiedzieć, iż w kraju tym istotną rolę odgrywają związki zawodowe. Są to organizacje zrzeszające pracowników i reprezentujące ich interesy przed pracodawcą. Jedno z ich głównych zadań opiera się na negocjowaniu układów zbiorowych pracy (po niemiecku Tarifvertrage). Związki zawodowe są finansowane w większości przez składki członkowskie wynoszące zazwyczaj około 1 % wynagrodzenia pracownika.

Przyjrzyjmy się teraz trochę dokładniej pojęciu układów zbiorowych pracy. Najprościej mówiąc są to umowy zawarte pomiędzy poszczególnymi pracodawcami lub organizacjami pracodawców i związkami zawodowymi. Ze względu na zawarte w nich regulacje wyróżnia się wiele rodzajów układów zbiorowych pracy. Przeważnie zainteresowane strony zawierają jeden obszerniejszy ramowy układ zbiorowy pracy oraz kilka mniejszych regulujących szczegółowe zagadnienia, np. układy zbiorowe pracy regulujące wysokość wynagrodzenia dla poszczególnych branż gospodarki.

Wcześniej wspomniany ramowy układ zbiorowy pracy zawiera wszystkie ogólne warunki pracy. Należą do nich takie kwestie, jak:
- wymiar czasu pracy,
- podział pracy na poszczególne dni tygodnia,
- godziny nadliczbowe,
- skrócenie wymiaru czasu pracy,
- przerwy w pracy,
- dodatki do podstawowego wynagrodzenia za pracę w niedzielę i święta, za pracę w godzinach nocnych lub za pracę w godzin nadliczbowych,
- klasyfikacja na grupy płacy,
- ogólne regulacje dotyczące urlopu wypoczynkowego,
- ewentualne dodatkowe świadczenia, np. gratyfikacje,
- terminy prekluzyjne.

Okres obowiązywania ramowego układu zbiorowego pracy jest zazwyczaj długi i wynosi nawet do kilku lat. Natomiast mniejsze tego typu układy, na przykład te dotyczące wysokości wynagrodzenia są zazwyczaj zawierane na krótki okres czas, przeważnie na rok.

Wszelkim regulacjom zawartym w tego typu układach podlegają strony umowy, czyli pracodawcy lub organizacje pracodawców i związki zawodowe, a także wszyscy pracownicy należący do nich. Warto tutaj zwrócić uwagę, iż regulacjom tym nie podlegają wszyscy pracownicy, lecz jedynie członkowie związków zawodowych. W praktyce jednak pracodawcy stosują wszelkie postanowienia układów zbiorowych pracy wobec wszystkich pracowników w postaci odpowiednio zapisanych odniesień w umowie o pracę.

Każdemu pracownikowi radzi się, aby zasięgnął on informacji u pracodawcy, czy obowiązują go układy zbiorowe pracy. Jeżeli tak, powinien on jak najszybciej zapoznać się z treściach właściwych dla niego układów. Ich kopie są zazwyczaj dostępne w dziale kadr w każdym zakładzie pracy. Jest to zdecydowanie konieczne, ponieważ bez wiedzy w tym temacie żaden pracownik nie powinien podpisywać przedłożonej mu umowy o pracę. Należy pamiętać, iż regulacje zawarte w układzie zbiorowym pracy mają pierwszeństwo przed wszelkimi ustaleniami w umowie o pracę. Prościej mówiąc, oznacza to, iż zawierana umowa o pracę nie może zawierać regulacji odbiegających od tych, które obowiązuje na mocy układu zbiorowego pracy na niekorzyść pracownika. Jedynie, jeśli zmienione regulacje przedstawione w umowie wyraźnie wpływają na korzyść pracownika, taka możliwość jest prawnie dopuszczalna.

Ze względu na częste różnice w stanowiskach pracodawców i związków zawodowych zawieranie układów zbiorowych pracy nie zawsze jest łatwym zadaniem. Z reguły poprzedzone jest one długimi i często burzliwymi negocjacjami. Aby ułatwić związkom zawodowym dojście do porozumienia z pracodawcami posiadają one prawo do strajku, lecz mogą je wykorzystywać jedynie, jako środek ostateczny, np. przy zerwaniu negocjacji.

Jak zatem powinna wyglądać organizacja takiego strajku? Otóż każdy zgodny z prawem strajk musi być w pełni zorganizowany i przeprowadzony przez związek zawodowy. Samowolne decydowanie o przerwaniu pracy i rozpoczęciu strajku przez pracowników nie jest dopuszczalne. W zorganizowanym strajku mogą uczestniczyć wszyscy pracownicy, do których związek zawodowy skierował wezwanie do rozpoczęcie strajku, nawet Ci, którzy nie są członkami związku. Wszyscy strajkujący muszą mieć na uwadze, iż w trakcie ich protestu nie mogą oni blokować zakładu pracy oraz okupować miejsc pracy w zakładzie pracy. Każdy zorganizowany zgodnie z prawem strajk niesie ze sobą następujące skutki:
- zwolnienie pracowników z obowiązku świadczenia pracy,
- zwolnienie pracodawcy z obowiązku płacenia wynagrodzenia.

Wraz z zakończeniem protestu przywracany jest obowiązek wykonywania pracy przez pracownika oraz zapłaty wynagrodzenia przez pracodawcę.

Jak więc widzimy, rola i znaczenie związków zawodowych w Niemczech naprawdę jest daleko idąca. Warto zapoznać się w wszelkimi regulacjami związanymi z tym tematem, ponieważ niejednokrotnie może to pomóc i znacznie ułatwić walkę o korzyści i lepsze warunki pracy dla pracowników.

Ankieta

Czy chcesz pracować w Niemczech?: