System ubezpieczeń społecznych w Niemczech

Wyjeżdżając do pracy w Niemczech każdy z nas musi być świadomy wszelkich formalności, jakich będziemy musimy w związku z takich wyjazdem dopełnić. Poza formalnościami musimy także liczyć się z poświęceniem odpowiedniej ilości naszego cennego czasu na wystarczające zapoznanie się z niemieckim prawem, które będzie nas obejmować bezpośrednio po wyjeździe.

Dzisiaj chciałabym poruszyć i pokrótce omówić istotny temat, jakim są ubezpieczenia społeczne w Niemczech. 

Tytułem wstępu zacznijmy od kilku ogólnych informacji w tym temacie. Tak więc obecnie obowiązujący system ubezpieczeń społecznych w Niemczech został wprowadzony przez kanclerze Bismarcka w 1871 roku. Od momentu powstania do dnia dzisiejszego uległ on wielu zmianom i w przyszłości w pewnością ulegnie jeszcze niejednej. Wszystkie te zmiany dokonywane są pod wpływem wszelkich procesów, które mają miejsce w społeczeństwie niemieckim, np. ze względu na znaczne wydłużenie się długości życia podwyższono granicę wieku emerytalnego do 67 roku życia. W przeciwieństwie do naszego kraju wiek emerytalny w Niemczech nie jest w najmniejszym stopniu zależny od płci. Każda osoba zatrudniona na umowę o pracę podlega ustawowo przewidzianemu systemowi ubezpieczeń społecznych. Podobnie jak w Polsce wszelkie składki odciągane są przez pracodawcę od wynagrodzenia brutto.

W niemieckim systemie ubezpieczeń społecznych możemy spotkać się z wieloma regulacjami, które dotyczą specyficznych grup pracujących, jaki są na przykład artyści, osoby odbywające wykształcenie zawodowe, studenci, rolnicy oraz inne grupy społeczne. Jeżeli pojawiają się u nas jakiekolwiek wątpliwości, co do właściwych dla nas reguł systemu ubezpieczeń społecznych, dobrym pomysłem jest skorzystanie z pomocy odpowiedniego doradcy.

Kiedy już zapoznamy się z podstawowymi informacjami związanymi z tematem ubezpieczeń społecznych w Niemczech, możemy przejść do krótkiej charakterystyki poszczególnych rodzajów ubezpieczeń, z jakimi może spotkać się każdy pracownik w Niemczech. A więc do ubezpieczeń społecznych w Niemczech zaliczane są:

- Ubezpieczenie chorobowe (Krankenversicherung),

- Ubezpieczenie emerytalne (Rentenversicherung),

- Ubezpieczenie na wypadek opieki (Pflegeversicherung),

- Ubezpieczenie na wypadek bezrobocia (Arbeitslosenversicherung).

Każda osoba wyjeżdżająca do pracy w Niemczech bezpośrednio po przyjeździe do kraju podlega obowiązkowi meldunkowemu. Tuż po zameldowaniu każdy pracownik otrzymuje numer ubezpieczenia socjalnego (Sozialversicherung), a także odpowiedni dokument, który potwierdza przydzielenie danego numeru (Sozialversicherungsausweis).

Przejdźmy teraz do wyżej wspomnianych rodzajów ubezpieczeń społecznych. Na początek ubezpieczenie chorobowe. Według niemieckiego prawa standardowa składka chorobowa wynosi 14,9% wynagrodzenia brutto, przy czym pracodawca pokrywa ją w wysokości 7,0 %, a pracownik 7,9%. W odróżnieniu od Polski w Niemczech nie istnieje jedna centralna kasa chorych, lecz cały ich szereg. Dlatego też każdy pracownik musi sam wybrać kasę chorych, do której chce należeć (np. IKK, BKK, DAK, Barmer/GEK, AOK i jeszcze wiele innych). Przy takim wyborze należy pamiętać, iż niektóre z niemieckich kas chorych pobierają dodatkowe opłaty w wysokości 8 euro lub więcej (tzw. Zusatzbeitrag). W związku z tym, iż wybór kasy chorych jest wiążący przez co najmniej 18 miesięcy, warto przed ostatecznym wyborem zasięgnąć informacji w poszczególnych kasach chorych o wszelkich ewentualnych dodatkowych opłatach. Większość kas chorych przewiduje, iż podczas wizyty u lekarza wpłaca się raz na kwartał opłatę w wysokości 10 euro. Niektóre z niemieckich kas chorych zapewniają umowy z lekarzem rodzinnym, które nie przewidują wnoszenia jakichkolwiek opłat, jednak jednocześnie zobowiązują one do konsultacji z lekarzem rodzinnym przed każda wizyta u specjalisty. Dodatkowo ubezpieczenia zdrowotne w ustawowych kasach chorych obejmują także małżonka i dzieci, pod warunkiem, iż osoby te mieszkają w Niemczech i nie podlegają żadnemu obowiązkowi ubezpieczenia z tytułu własnej umowy pracę.

W przydatku ubezpieczenia chorobowego poza ustawowymi kasami chorych możemy korzystać także z tego typu prywatnych instytucji. Warunkiem są jednak odpowiednie zarobki. Tylko wtedy, kiedy pracownik zarabia rocznie powyżej 49 500 euro (co daje miesięcznie jakieś 4 125 euro), może po upływie roku przenieść się do prywatnej kasy chorych. W związku z tym należy mieć na uwadze fakt, iż w razie choroby lub pobytu w szpitalu pracownik najpierw sam ponosi wszelkie konieczne koszty, a dopiero później zostają mu one zwrócone.

Teraz kolej na ubezpieczenia emerytalne. Na mocy odpowiedniej ustawy każdy pracownik staje się członkiem ubezpieczenia emerytalnego. W związku z tym pobierane są odpowiednie składki w wysokości 19,90% od wynagrodzenia brutto. Połowę takiej składki pokrywa pracownik, a drugą połowę pracodawca. Istotną informacją jest, iż aby otrzymać jakiekolwiek świadczenia z tytułu tego ubezpieczenia składki powinny być odprowadzane przynajmniej przez 5 lat. Jeżeli zaś składki były odprowadzane przez okres mniejszy niż 5 lat, pracownik po osiągnięciu wieku emerytalnego może ubiegać się o ich zwrot.

Jeżeli zaś chodzi o ubezpieczenie na wypadek opieki od wynagrodzenia brutto odciągane są także składki w wysokości 0,975% zarówno ze strony pracownika, jak i pracodawcy. W przypadku osób bezdzietnych przewidywane jest obciążenie tylko pracownika dodatkową składką w wysokości 0,25%. W tym wypadku składki te są potrącane na wypadek zaistnienia okoliczności zmuszających ubezpieczoną osobę do skorzystania z opieki osób trzecich przy wykonywaniu czynności dnia powszedniego.

Przy ubezpieczeniu na wypadek bezrobocia pobierane są składki w wysokości 2,8% wynagrodzenia brutto i ponoszone są one po połowie przez pracodawcę i pracownika. Pracownik nabywa prawo do jakichkolwiek roszczeń z tego tytułu dopiero wtedy, kiedy przepracuje co najmniej 12 miesięcy w ciągu ostatnich dwóch lat.

Jak więc widzimy, ubezpieczenia społeczne w Niemczech to szeroko rozbudowany temat, który wymaga od każdego pracownika i pracodawcy odpowiedniej wiedzy. Zanim wyjedziemy do pracy każdy z nas powinien przynajmniej w stopniu podstawowym zapoznać się z wyżej przedstawionymi informacjami.

Ankieta

Czy chcesz pracować w Niemczech?: